Lấy sỏi thận qua da đường hầm nhỏ tại Bệnh viện 19-8

Sỏi tiết niệu là bệnh lý hay gặp và ngày càng tăng do sự rối loạn chuyển hóa trong cơ thể ở xã hội phát triển ngày càng nhiều. Bệnh lý sỏi tiết niệu gây nhiều biến chứng nếu không xử lý kịp thời. Sỏi tiết niệu đa phần bắt đầu hình thành từ thận, sỏi thận chiếm tỷ lệ cao trong bệnh lý sỏi tiết niệu. Các kỹ thuật xử lý sỏi tiết niệu ngày càng phát triển và ít xâm hại như tán sỏi ngoài cơ thể, nội soi sau phúc mạc lấy sỏi, nội soi ngược dòng tán sỏi, lấy sỏi qua da dần thay thế phẫu thuật mở. Theo hiệp hội niệu khoa châu Âu (EUA), lấy sỏi qua da chuẩn thức được chỉ định cho những sỏi thận lớn (đường kính > 20mm), sỏi đài dưới thận với kích thước nhỏ hơn (10-20mm) và sỏi niệu quản đoạn trên gần sát khúc nối. Tỷ lệ sạch sỏi của phương pháp này là 76-98%. Nhưng lấy sỏi qua da chuẩn thức vẫn gây những tai biến lớn như: chảy máu, tổn thương thận trong và sau phẫu thuật. Để giảm thiểu điều này, biến thể của lấy sỏi qua da được áp dụng nhờ thu nhỏ dụng cụ và sử dụng laser năng lượng cao trong tán sỏi. Lấy sỏi qua da đường hầm nhỏ được Hatal và cộng sự lần đầu tiên áp dụng trẻ nhi 2 tuổi có sỏi thận nhờ sử dụng ống nong cỡ 16Fr và Jackman đã sử dụng ống nong cỡ 11Fr ở bệnh nhi có sỏi thận. Sau đó kỹ thuật này được áp dụng trên bệnh nhân là người lớn có hiệu quả cao, an toàn và mang tính thẩm mỹ cao. Bệnh nhân ít đau đớn, ít tổn thương, thời gian nằm viện ngắn và sẹo mổ rất nhỏ. Hiện nay, tại Bệnh viện 19-8, bệnh nhân có bệnh lý sỏi thận và niệu quản có thể đến để được điều trị bằng kỹ thuật tiên tiến này.

 

Dưới đây là một vài hướng dẫn về phương pháp lấy sỏi thận qua da đường hầm nhỏ tại Bệnh viện 19-8

I. CHỈ ĐỊNH VÀ CHỐNG CHỈ ĐỊNH

1.Chỉ định: 

         - Sỏi bể thận kích thước từ 1-2,5cm.

         - Sỏi đài dưới thận.

         - Sỏi niệu quản đoạn trên.

2. Chống chỉ định

         - Bệnh nhân đang có nhiễm khuẩn tiết niệu, ứ mủ thận.

         - Bệnh nhân có bệnh lý về máu hoặc đang dùng thuốc chống đông.

         - Bệnh nhân có bệnh lý về tim mạch và hô hấp chưa ổn định.

II. CHUẨN BỊ

1. Người thực hiện

         02 phẫu thuật viên Ngoại tiết niệu

         01 bác sỹ gây mê hồi sức và 01 kỹ thuật viên gây mê

         02 điều dưỡng (01 dụng cụ viên và 01 chạy ngoài)

2. Phương tiện

2.1. Phương tiện dùng trong tán sỏi

         - Ống soi niệu quản cỡ 9,5Fr, dàn máy nội soi, nguồn sáng và dây đẫn sáng.

         - Bộ kim chọc thăm dò, guidewire dẫn đường, bộ nong đường hầm (Amplatz) cỡ từ 8Fr đến 18Fr, dẫn lưu niệu quản, sonde foley 12Fr và 14Fr, bơm 10ml, 50ml, túi đựng nước tiểu, dây truyền,…

         - Máy bơm nước áp lực 20-30cm H2O, ống dẫn nước, obsites cỡ lớn, túi đựng nước ra.

         - Máy laser Holmium công suất 80W, dây dẫn laser.

         - Máy siêu âm định vị.

         - Nước muối sinh lý.

2.2. Phương tiện gây mê hoặc tê ngoài màng cứng

         - Máy mê và các thuốc gây mê hồi sức hoặc dụng cụ và thuốc gây tê ngoài màng cứng.

3. Chuẩn bị bệnh nhân

          - Bệnh nhân được làm tất cả các xét nghiệm ngoại khoa, chụp hệ tiết niệu, chụp niệu đồ tĩnh mạch hoặt chụp cắt lớp vi tính dựng hình hệ tiết niệu, cấy vi khuẩn nước tiểu âm tính.

         - Làm hồ sơ bệnh án, khám gây mê trước mổ và duyệt mổ.

         - Bệnh nhân được thụt tháo sạch, cho thuốc an thần trước phẫu thuật.

         - Vệ sinh vùng thắt lưng hông bên tán sỏi.

 

III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

1. Bệnh nhân được gây mê nội khí quản hoặc tê ngoài màng cứng.

2. Đặt ống thông niệu quản

         - Đặt bệnh nhân tư thế sản khoa, sát trùng bộ phận sinh dục và tầng sinh môn, trải toan vô khuẩn.

         - Đặt máy soi niệu quản và bàng quang lên niệu quản và bể thận bên tán sỏi.

         - Đặt ống thông niệu quản cỡ 7Fr.

         - Đặt thông niệu đạo bàng quang và cố định ống thông niệu quản vào thông niệu đạo bàng quang, gói 2 thành phần này trong toan vô trùng.

 

3. Tạo đường hầm vào thận

         - Bệnh nhân tư thế nằm sấp có kê đầu - ngực - bụng, dàn máy soi và siêu âm định vị bên đối diện.

         - Sát trùng vùng hông lưng bên tán sỏi, trải toan vô trùng và dán obsites.

         - Định vị thận, bể thận và sỏi dưới hướng dẫn của siêu âm

         - Chọn đường vào là điểm giao giữa đường nách sau và bờ dưới xương sườn XII.

         - Rạch da dài 1cm, dùng kim chọc dò cỡ 6Fr vào bể thận qua đài dưới hoặc giữa sau của thận. Đặt guidewire dẫn đường qua kim, rút kim chọc dò.

         - Nong đường hầm bằng ống nong từ cỡ 8Fr đến 18Fr theo guidewire dẫn đường. Đặt Amplatz cỡ 18Fr.

4. Tiến hành tán sỏi

         - Đặt máy soi vào bể thận qua Amplatz kiểm tra sỏi, tình trạng tổn thương thận, chảy máu.

         - Lắp máy bơm nước áp lực vào ống soi.

         - Tiến hành tán sỏi thành mảnh nhỏ, những mảnh sỏi theo áp lực nước chảy ra ngoài theo Amplatz.

5. Kết thúc tán sỏi

- Kiểm tra thấy hết sỏi từ đài dưới, bể thận, đài giữa và đài trên.

- Rút ống thông niệu quản và đặt sonde JJ niệu quản bên tán xuôi dòng.

- Đặt sonde Foley 12Fr qua Amplatz và bể thận bơm bóng đến 3ml nước.

- Rút Amplatz và cố định sonde foley.

- Chuyển bệnh nhân nằm ngửa và hồi tỉnh, theo dõi tình trạng chảy máu, nước tiểu và dấu hiệu sinh tồn.

 

6. Điều trị hậu phẫu

- Điều trị truyền dịch, kháng sinh, giảm đau và chụp lại phim hệ tiết niệu sau 48 tiếng và rút sonde dẫn lưu bể thận, sonde niệu đạo bàng quang, sau 01 tháng khám lại và rút sonde JJ.

 

IV. TAI BIẾN VÀ XỬ TRÍ

1. Chảy máu, tổn thương thận:

         - Tổn thương thận và chảy máu mức độ ít, tiếp tục tán sỏi và kết  thúc nhanh nhất có thể và đặt sonde JJ và sonde foley bể thận bơm bóng ép cầm máu, cho thuốc cầm máu.

         - Tổn thương thận và chảy máu mức độ vừa, đặt sonde foley và bể thận và bơm bóng cầm máu, kết thúc phẫu thuật, theo dõi thêm, cho bất động, kháng sinh, cầm máu, truyền máu nếu cần. Tán sỏi lại sau 01 tuần.

         - Tổn thương thận và chảy máu mất máu nặng, chuyển phẫu thuật mở lấy sỏi và khâu cầm máu.

2. Nhiễm trùng

         - Nhiễm trùng sau phẫu thuật: điều trị kháng sinh theo kháng sinh đồ.

         - Nhiễm trùng huyết: dừng phẫu thuật và chuyển hồi sức tích cực điền trị hồi sức.

3. Các tai biến khác

         - Thủng đại tràng: phát hiện sớm thì khâu đạị tràng, phát hiện muộn thì đưa đại tràng làm hậu môn nhân tạo

         - Tụ máu quanh thận, viêm quanh thận: kháng sinh giảm đau, giảm viêm…

 

 

V. MỘT SỐ BỆNH NHÂN ĐÃ ĐƯỢC THỰC HIỆN LẤY SỎI QUA DA ĐƯỜNG HẦM NHỎ TẠI BỆNH VIỆN 19-8:

Những bệnh nhân bị sỏi thận kích thước lớn đang lo lắng có thể đến Bệnh viện 19-8 để được khám và tư vấn phương pháp điều trị tốt nhất cho bệnh của mình.

Liên hệ:

- Khám bệnh: phòng khám chuyên khoa Tiết niệu - Nam khoa (phòng 106), khoa Khám bệnh, bệnh viện 19-8, số 9 Trần Bình.

- Thạc sĩ, bác sĩ Mai Tiến Dũng: sđt 091 5171515‬.

- Email: drdung2hn@gmail.com

- Facebook: https://www.facebook.com/dung.maitien.902

_ThS. Bs. Mai Tiến Dũng, khoa B7_